Genealogie van Theunis ten Cate uit Almelo
Jan Cornelis Springer
in
Kwartierstaat van Hendrik Herman ten Cate
Parenteel van Theunis ten Cate.

Jan Cornelis Springer,
geb. te Amsterdam [nh] op 2 mrt 1813,
EL,
timmerman, hoofdopzichter Staats Spoorweg, architect,
ovl. te Amsterdam [nh] op 17 dec 1891.

Opmerkingen Jan Cornelis Springer.
Bron: Kamper Almanak 1968.
De familie Springer en haar relatie tot Kampen.
Dr. J.H. A. Ringeling.
Par. 2. (vervolg).
Jan Cornelis Springer (1813-1891), timmerman.
Van de vier gebroeders Springer heeft Jan Cornelis in zijn loopbaan de minste publiciteit genoten, hetgeen allerminst betekent, dat hij in begaafdheid bij hen ten achter zou hebben gestaan. Het verschil is daarin gelegen, dat bij de drie anderen de creativiteit zich in het artistieke vlak manifesteerde, terwijl bij Jan Cornelis een meer technische gerichtheid aan den dag trad. Zeker is, dat hij tussen zijn broeders een man met erkend gezag is geweest. Op 22 december 1842 trad hij te Amsterdam in het huwelijk met de Doopsgezinde Maria ten Cate (1821-1882), dochter van wijlen Gerrit ten Cate, in leven apothekersgezel, en van Lena Sipgen. Aanvankelijk treffen wij Jan Cornelis een aantal jaren als timmerman aan in de Lange Leidsedwarsstraat bij de Spiegelstraat. Vermoedelijk is hij omstreeks 1853 in dienst getreden bij de Staatsspoorwegen, waar hij zich de eervolle functie van hoofdopzichter bij de bruggebouw wist te verwerven. Ruim twintig jaar wisselde hij als zodanig regelmatig van standplaats, alvorens in 1875 naar zijn geboorteplaats terug te keren, waar hij op Binnen Brouwerstraat no. 9 domicilie koos. In de figuur van Jan Cornelis Springer presenteert zich de technische tak der familie. Deze traditie is later voortgezet door zijn kleinzoon en naamgenoot (1877-1941), hoofdingenieur bij Werkspoor en diens zoon Ir. Jan Frederik Springer, die thans bij de Rijkswaterstaat een vooraanstaande positie bekleedt.

tr. te Amsterdam [nh] op 22 dec 1842
met

Maria ten Cate, dr. van Gerrit ten Cate (pakhuisknecht 1818; apothekersgezel 1819/20/21; drogist 1823/30; winkelier 1830) en Lena (Lientje) Sipgen (winkelierster),
geb. te Amsterdam [nh] op 18 okt 1821,
ged. DG te Amsterdam [nh] op 21 nov 1841 (bron: GA A'dam arch. PA 565, b5, blz. 90) Lena Sipgen, moeder en Wilhelmina Johanna Nuhoff, behuwd zuster,
ovl. te Amsterdam [nh] op 2 okt 1882.

Uit dit huwelijk 11 kinderen:

 naamgeb.plaatsovl.plaatsoudrelatiekinderen
Willem*1843 Amsterdam [nh] †1917 Hatert [ge] 74
Helena*1845 Amsterdam [nh] †1886 Zwolle [ov] 41
Wilhelmina*1848 Bloemendaal [nh]    
Jan*1850 Amsterdam [nh] †1903 Amsterdam [nh] 53
Maria*1852 Amsterdam [nh] †1857 Leerdam [zh] 5
Femmetje*1854 Amsterdam [nh]    
Hendrik*1856 Vuren [ge]    
Maria*1858 Leerdam [zh]    
Johanna*1861 Rotterdam [zh]    
10 Margaretha*1863 Culemborg [ge]    
11 Jan*1866 Culemborg [ge] †1887 Amsterdam [nh] 20


Dirk Arnoldus Springer
in
Kwartierstaat van Hendrik Herman ten Cate
Parenteel van Theunis ten Cate.

Dirk Arnoldus Springer,
geb. te Amsterdam [nh] op 21 jan 1820,
EL,
timmerman,
ovl. te Batavia [ja, Indonesië] op 6 apr 1850 (Ind. Alm. 1851 blz. 427).

tr. te Amsterdam [nh] op 9 feb 1843 (Reg.1 fol. 34)
met

Adriana Gezina (Gerritdina) ten Cate, dr. van Gerrit ten Cate (pakhuisknecht 1818; apothekersgezel 1819/20/21; drogist 1823/30; winkelier 1830) en Lena (Lientje) Sipgen (winkelierster),
geb. te Amsterdam [nh] op 21 dec 1823,
ovl. te Amsterdam [nh] op 9 mei 1843.


Christiaan Aarnold Aukes
in
Kwartierstaat van Hendrik Herman ten Cate
Parenteel van Theunis ten Cate.

Christiaan Aarnold Aukes,
geb. te Amsterdam [nh] op 15 jul 1834,
diamantslijper,
ovl. te Amsterdam [nh] op 5 jun 1876.

tr. te Amsterdam [nh] op 16 mei 1855
met

Helena Christina ten Cate, dr. van Gerrit ten Cate (pakhuisknecht 1818; apothekersgezel 1819/20/21; drogist 1823/30; winkelier 1830) en Lena (Lientje) Sipgen (winkelierster),
geb. te Amsterdam [nh] op 22 mrt 1832,
ged. DG te Amsterdam [nh] op 25 mrt 1855 (bron: GA A'dam, arch. PA 565, b5, blz. 141),
tapster,
ovl. te Amsterdam [nh] op 11 jan 1909,
tr. (2)
met Johannes Jacobus Gijsbert van Bergen. Uit dit huwelijk geen kinderen.


Johannes Jacobus Gijsbert van Bergen
in
Kwartierstaat van Hendrik Herman ten Cate
Parenteel van Theunis ten Cate.

Johannes Jacobus Gijsbert van Bergen,
geb. te Amsterdam [nh] op 13 aug 1832,
meubelmaker,
ovl. te Amsterdam [nh] op 24 dec 1906.

tr. te Amsterdam [nh] op 4 mei 1881 (getuige: o.a. Christiaan Gerrit Aukes, oppasser verdachten, 50 jr. te A'dam)
met

Helena Christina ten Cate, dr. van Gerrit ten Cate (pakhuisknecht 1818; apothekersgezel 1819/20/21; drogist 1823/30; winkelier 1830) en Lena (Lientje) Sipgen (winkelierster),
geb. te Amsterdam [nh] op 22 mrt 1832,
ged. DG te Amsterdam [nh] op 25 mrt 1855 (bron: GA A'dam, arch. PA 565, b5, blz. 141),
tapster,
ovl. te Amsterdam [nh] op 11 jan 1909,
tr. (1)
met Christiaan Aarnold Aukes, zn. van Hendrik Aarnold Aukes (kleermaker) en Jacoba van der Zanden. Uit dit huwelijk geen kinderen.


Gerrit ten Cate
in
Kwartierblad van Hendrik Herman ten Cate [121]
Kwartierstaat van Hendrik Herman ten Cate
Kwartierstaat van Herman Christiaan Antonius (Hans) ten Cate
Parenteel van Theunis ten Cate.

Gerrit ten Cate,
geb. te Almelo [ov] op 16 apr 1788,
ged. DG te Almelo [ov],
pakhuisknecht 1818; apothekersgezel 1819/20/21; drogist 1823/30; winkelier 1830,
ovl. te Amsterdam [nh] op 21 aug 1841.

Opmerkingen Gerrit ten Cate.
Gerrit ten Cate werd eerst op l juni 1826 op attestatie van Almelo als lidmaat van de doopsgezinde gemeente te Amsterdam ingeschreven (zie: Gem. Arch. A'dam; lidmatenboek van de Vereenigde doopsgez. gemeente (Het Lam, de Toren en de Zon) te Amsterdam 1758-1884), hoewel hij reeds jaren daarvoor in Amsterdam verbleef. Hij had daar al geruime tijd een relatie met Lena Sipgen, met wie hij, nadat deze reeds drie kinderen van hem gebaard had, in 1821 in het huwelijk trad. Gerrit heeft velerlei beroepen gehad: pakhuisknecht, kantoorbediende, apothekersbediende en drogist en was met tussenpozen werkloos, zodat hij, zeer zeker vanuit het gezichtspunt van zijn Almelose familie, als het zwarte schaap van de familie gold.
Zijn echtgenote Lena Sipgen was van gereformeerde huize. Gerrit en Lena woonden achtereenvolgens in de Keizersstraat (1818) te Amsterdam, de Nieuwe Looiersstraat (1820), de Dijkstraat (1821), de 2e Leliedwarsstraat (1823) en ten slotte in de Nieuwe Leliestraat.
GA Kampen: NA Not. I. Augier, volmacht bij testament van Gerrit Teunisz ten Cate, aktenr. 2253, dd. 18 november 1826: Ik ondergetekende Gerrit ten Cate Adz, wonende te Amsterdam, verklare bij deze te constitueeren en magtig te maken den Heer Willem Leendertz, wonende te Kampen ten einde voor mij en mijnen naam, alsmede erfgenaam in den boedel van mijn onlangs te Kampen overleden Grootvader Gerrit ten Cate Thz. vermits het overlijden mijne vaders de ontzegeling van den zelven boedel te requeren voor mijn persoon daar en bij te vertegenwoordigen dezelve boedel zoo nodig te inventariseren, pure of onder beneficie van Inventaris te aanvaarden des aangaande de nodige acte te tekenen, de goederen te verkoopen, kooppenningen te ontvangen en daar voor te quiteeren, bij scheiding en deling namens mij te sisteren mijn aandeel te ontvangen en daar voor te quiteren en verder alles meerder te doen en te verrigten waartoe ik zelf present zijnde zou kunnen mogen en moeten doen. Alles onder belofte van approbatie ratificatie als volgens de wet. Amsterdam den 16 September 1826 [get.] G. ten Cate Adrz.

tr. te Amsterdam [nh] op 11 jul 1821
met

Lena (Lientje) Sipgen, dr. van Joannes Franciscus (Frans) Sipgen (kleermaker) en Pietertje de Bruijn,
geb. te Amsterdam [nh] in 1791,
ged. NG te Amsterdam [nh] op 2 feb 1791 door Ds. Ernestus Philippus C. van Essen (59 p. 339 #7) (getuigen: Hannes Vonk en Lena Bruijn),
winkelierster,
ovl. te Amsterdam [nh] op 3 nov 1870.

Uit dit huwelijk 9 kinderen:

 naamgeb.plaatsovl.plaatsoudrelatiekinderen
Gerrit*1816 Amsterdam [nh] †1874 Harderwijk [ge] 5813 
Pietje*1818 Amsterdam [nh] †1820 Amsterdam [nh] 1
Geertruij*1819 Amsterdam [nh] †1902 Amsterdam [nh] 82
Maria*1821 Amsterdam [nh] †1882 Amsterdam [nh] 6011 
Gerritdina*1823 Amsterdam [nh] †1843 Amsterdam [nh] 19
Hendrik*1826 Amsterdam [nh] †1895 Hoorn [nh] 69
Margaretha*1828 Amsterdam [nh] †1843 Amsterdam [nh] 15
Antonie*1830 Amsterdam [nh] †1830 Amsterdam [nh] 0
Helena*1832 Amsterdam [nh] †1909 Amsterdam [nh] 76


Lena Sipgen
in
Kwartierblad van Hendrik Herman ten Cate [121]
Kwartierstaat van Hendrik Herman ten Cate
Kwartierstaat van Herman Christiaan Antonius (Hans) ten Cate
Parenteel van Theunis ten Cate.

Lena (Lientje) Sipgen,
geb. te Amsterdam [nh] in 1791,
ged. NG te Amsterdam [nh] op 2 feb 1791 door Ds. Ernestus Philippus C. van Essen (59 p. 339 #7) (getuigen: Hannes Vonk en Lena Bruijn),
winkelierster,
ovl. te Amsterdam [nh] op 3 nov 1870.

tr. te Amsterdam [nh] op 11 jul 1821
met

Gerrit ten Cate, zn. van Adriaan ten Cate (koopman, later "commies te voet bij de Vereenigde Rechten te Almelo") en Gezina ten Cate,
geb. te Almelo [ov] op 16 apr 1788,
ged. DG te Almelo [ov],
pakhuisknecht 1818; apothekersgezel 1819/20/21; drogist 1823/30; winkelier 1830,
ovl. te Amsterdam [nh] op 21 aug 1841.

Opmerkingen Gerrit ten Cate.
Gerrit ten Cate werd eerst op l juni 1826 op attestatie van Almelo als lidmaat van de doopsgezinde gemeente te Amsterdam ingeschreven (zie: Gem. Arch. A'dam; lidmatenboek van de Vereenigde doopsgez. gemeente (Het Lam, de Toren en de Zon) te Amsterdam 1758-1884), hoewel hij reeds jaren daarvoor in Amsterdam verbleef. Hij had daar al geruime tijd een relatie met Lena Sipgen, met wie hij, nadat deze reeds drie kinderen van hem gebaard had, in 1821 in het huwelijk trad. Gerrit heeft velerlei beroepen gehad: pakhuisknecht, kantoorbediende, apothekersbediende en drogist en was met tussenpozen werkloos, zodat hij, zeer zeker vanuit het gezichtspunt van zijn Almelose familie, als het zwarte schaap van de familie gold.
Zijn echtgenote Lena Sipgen was van gereformeerde huize. Gerrit en Lena woonden achtereenvolgens in de Keizersstraat (1818) te Amsterdam, de Nieuwe Looiersstraat (1820), de Dijkstraat (1821), de 2e Leliedwarsstraat (1823) en ten slotte in de Nieuwe Leliestraat.
GA Kampen: NA Not. I. Augier, volmacht bij testament van Gerrit Teunisz ten Cate, aktenr. 2253, dd. 18 november 1826: Ik ondergetekende Gerrit ten Cate Adz, wonende te Amsterdam, verklare bij deze te constitueeren en magtig te maken den Heer Willem Leendertz, wonende te Kampen ten einde voor mij en mijnen naam, alsmede erfgenaam in den boedel van mijn onlangs te Kampen overleden Grootvader Gerrit ten Cate Thz. vermits het overlijden mijne vaders de ontzegeling van den zelven boedel te requeren voor mijn persoon daar en bij te vertegenwoordigen dezelve boedel zoo nodig te inventariseren, pure of onder beneficie van Inventaris te aanvaarden des aangaande de nodige acte te tekenen, de goederen te verkoopen, kooppenningen te ontvangen en daar voor te quiteeren, bij scheiding en deling namens mij te sisteren mijn aandeel te ontvangen en daar voor te quiteren en verder alles meerder te doen en te verrigten waartoe ik zelf present zijnde zou kunnen mogen en moeten doen. Alles onder belofte van approbatie ratificatie als volgens de wet. Amsterdam den 16 September 1826 [get.] G. ten Cate Adrz.

Uit dit huwelijk 9 kinderen:

 naamgeb.plaatsovl.plaatsoudrelatiekinderen
Gerrit*1816 Amsterdam [nh] †1874 Harderwijk [ge] 5813 
Pietje*1818 Amsterdam [nh] †1820 Amsterdam [nh] 1
Geertruij*1819 Amsterdam [nh] †1902 Amsterdam [nh] 82
Maria*1821 Amsterdam [nh] †1882 Amsterdam [nh] 6011 
Gerritdina*1823 Amsterdam [nh] †1843 Amsterdam [nh] 19
Hendrik*1826 Amsterdam [nh] †1895 Hoorn [nh] 69
Margaretha*1828 Amsterdam [nh] †1843 Amsterdam [nh] 15
Antonie*1830 Amsterdam [nh] †1830 Amsterdam [nh] 0
Helena*1832 Amsterdam [nh] †1909 Amsterdam [nh] 76


Dossier:


Hendrik van Nifterik
in
Parenteel van Theunis ten Cate.

Hendrik van Nifterik,
geb. circa 1789,
schoenmaker,
ovl. voor 1870.

tr. circa 1815
met

Wilhelmina van Erkel,
geb. circa 1792,
ovl. na 6 okt 1870.

Uit dit huwelijk één dochter:

 naamgeb.plaatsovl.plaatsoudrelatiekinderen
Hendrika*1836 Tiel [ge] †1911 Rotterdam [zh] 75


Wilhelmina van Erkel
in
Parenteel van Theunis ten Cate.

Wilhelmina van Erkel,
geb. circa 1792,
ovl. na 6 okt 1870.

tr. circa 1815
met

Hendrik van Nifterik,
geb. circa 1789,
schoenmaker,
ovl. voor 1870.

Uit dit huwelijk één dochter:

 naamgeb.plaatsovl.plaatsoudrelatiekinderen
Hendrika*1836 Tiel [ge] †1911 Rotterdam [zh] 75


Johannes Krommers
Johannes Krommers,
geb. circa 1807,
schildersknecht,
ovl. voor 1843.

tr. circa 1830
met

Maria Catrina de Greeuw,
geb. circa 1810,
ovl. na 4 mei 1881,
tr. (2)
met Johannes van Bergen. Uit dit huwelijk één zoon.


Maria Catrina de Greeuw
in
Kwartierstaat van Hendrik Herman ten Cate
Parenteel van Theunis ten Cate.

Maria Catrina de Greeuw,
geb. circa 1810,
ovl. na 4 mei 1881.

tr. (1) circa 1830
met

Johannes Krommers,
geb. circa 1807,
schildersknecht,
ovl. voor 1843.

tr. (2) na 13 aug 1832
met

Johannes van Bergen,
geb. circa 1800,
ovl. voor 4 mei 1881.

Uit dit huwelijk één zoon:

 naamgeb.plaatsovl.plaatsoudrelatiekinderen
Johannes*1832 Amsterdam [nh] †1906 Amsterdam [nh] 74


Johannes van Bergen
in
Kwartierstaat van Hendrik Herman ten Cate
Parenteel van Theunis ten Cate.

Johannes van Bergen,
geb. circa 1800,
ovl. voor 4 mei 1881.

tr. na 13 aug 1832
met

Maria Catrina de Greeuw,
geb. circa 1810,
ovl. na 4 mei 1881,
tr. (1)
met Johannes Krommers. Uit dit huwelijk geen kinderen.

Uit dit huwelijk één zoon:

 naamgeb.plaatsovl.plaatsoudrelatiekinderen
Johannes*1832 Amsterdam [nh] †1906 Amsterdam [nh] 74


Hendrik Aarnold Aukes
in
Kwartierstaat van Hendrik Herman ten Cate
Parenteel van Theunis ten Cate.

Hendrik Aarnold Aukes,
geb. circa 1788,
kleermaker,
ovl. voor 16 mei 1855.

tr. circa 1830
met

Jacoba van der Zanden,
geb. circa 1799,
ovl. voor 16 mei 1855.

Uit dit huwelijk één zoon:

 naamgeb.plaatsovl.plaatsoudrelatiekinderen
Christiaan*1834 Amsterdam [nh] †1876 Amsterdam [nh] 41


Jacoba van der Zanden
in
Kwartierstaat van Hendrik Herman ten Cate
Parenteel van Theunis ten Cate.

Jacoba van der Zanden,
geb. circa 1799,
ovl. voor 16 mei 1855.

tr. circa 1830
met

Hendrik Aarnold Aukes,
geb. circa 1788,
kleermaker,
ovl. voor 16 mei 1855.

Uit dit huwelijk één zoon:

 naamgeb.plaatsovl.plaatsoudrelatiekinderen
Christiaan*1834 Amsterdam [nh] †1876 Amsterdam [nh] 41


Willem Springer
in
Kwartierstaat van Hendrik Herman ten Cate
Parenteel van Theunis ten Cate.

Willem Springer,
ged. EL te Amsterdam [nh] op 31 mei 1778 door Ds. Jan Hendrik Vorstius (GA A'dam: 261 p. 168 (folio 110v) nr. 8) (getuigen: Willem Springer en Jannetje Bierdrager),
timmerman, houtkoper (1817), aannemer van publieke bouwkundige werken,
ovl. te Amsterdam [nh] 2e Weteringdwarsstraat K 2 Brt RB Nr. 294 op 21 okt 1857.

Opmerkingen Willem Springer.

Bron: Stadsarchief Amsterdam
DTB 650, p.358
Huwelijksintekeningen van de KERK
Datum: 06-05-1803
Willem Springer en Maria Elisabeth Doetzen


Bron: Stadsarchief Amsterdam
BS Overl. Reg. 6 fol. 35
Akte datum: 24-10-1857
Overl.: Willem Springer wedr. van Mari Elisabeth Doetzen
Overl. datum: 21-10-1857

Bron: Kamper Almanak 1968.
De familie Springer en haar relatie tot Kampen.
Dr. J.H. A. Ringeling.
par. 2.
Willem Springer (1778-1857) en zijn drie oudste zonen. Vormde de kroniek van de familie Springer tot nog toe de wat eentonige geschiedenis van een gesloten en gedegen geslacht van gildebroeders uit de houtverwerkende bedrijfstak, met Willem Springer komt er meer relief in het beroepspatroon en breekt de vonk der genialiteit zich baan, die zich in de volgende generaties nog sterker zal manifesteren.
Op 29 mei 1803 treedt Willem Springer te Amsterdam in de Oude Lutherse Kerk in het huwelijk met Maria Elisabeth Doetzen (1777-1848), de oudste dochter van Hendrik Doetzen en Beertje Matthijsen 11).
Vermoedelijk is Hendrik Doetzen op dit tijdstip reeds overIeden; de bruid, die in de Vinkenstraat bij de Prinsengracht woont laat zich althans bij de ondertrouw op 6 mei 1803 12) door haar moeder assisteren. Op 21 maart 1804 ontvangt Willem Springer zijn poorterbrief als timmerman. Kennelijk moet het hem in zijn bedrijf wel voor de wind zijn gegaan, want op 20 januari 1809 weet hij de panden Spui no. 2 en no. 3 op de hoek van de Boommarkt, waar thans in een helaas omstreeks de eeuwwisseling hemieuwd complex de Athenaeum Boekhandel Spui 14-16 is gevestigd, voor een bedrag van f 4075,- van het Rooms Katholiek Oud Armenhuis in eigendom te verkrijgen 13). Daarnevens koopt hij op 15 mei 1809 van het echtpaar Dirk Heyting en Geertruy Brest een loods op de Baangracht tussen Reguliers- en Vijzelgracht voor de somma van f 800,- 14). Tot 27 maart 1848 zijn bovenvermelde panden in het bezit van de familie Springer gebleven, op welke datum zij in het Oude Zijds Heerenlogement publiek verkocht zijn. Voordien is Willem Springer echter reeds naar elders verhuisd. Wij signaleren zulks in het Algemeen Adresboek of Naamregister van de notabelste inwoners der stad Amsterdam voor het jaar 1839-1840, uitgegeven bij R. Stemvers, waar wij hem op pagina 241 als timmerman vermeld vinden. Op het adres Leidsegracht no. 6618 tussen Prinsengracht en Baangracht, welk pand na 1875 in Leidsegracht no. 90 vernummerd is. Aangezien echter noch het Archief noch de Universiteitsbibliotheek der hoofdstad over een aaneensluitende reeks adresboekjes, handelsalmanakken en naamregisters uit deze periode de beschikking heeft, blijken wij in dezen enkele jaren achter de feiten aan te lopen, want Willem Springer is reeds sedert 1834 officieel eigenaar van het hierboven vermelde pand benevens van een daarachter gelegen pakhuis in de Raamstraat. Op 14 april 1834 weet makelaar Anthonius Bemardus Zuure op de veiling in het Oude Zijds Heerenlogement dit complex voor de somma van f 3750,- voor hem te kopen; de overdracht zelf vindt plaats op 2 mei 1834 ten overstaan van notaris Mr. Pieter Lijndrajer Jr. 15).
Woonhuis en werkplaats zijn afkomstig uit de nalatenschap van de op 31 december 1833 overleden stadsbeeldhouwer Paulus Josephus Gabriel 16). Tot 27 april 1846 blijft deze behuizing in het bezit van de familie Springer; dan wordt het opnieuw in het Oude Zijds Heerenlogement geveild. Na een werkzaam leven verhuist Willem Springer naar het huidige pand Kerkstraat 62 bij de Leidsestraat, waar hem op 17 januari 1848 zijn echtgenote Maria Elisabeth Doetzen ontvalt. Zijn laatste levensdagen slijt hij in het gezin van zijn zoon Comelis, waar hij op 21 oktober 1857 overlijdt. Het feit, dat van zijn vijf zonen - in totaal bezat hij tien kinderen - er drie een uitgesproken artistieke begaafdheid bezaten, een vierde zich tot een gedegen mathematicus ontplooide en stamvader van een ingenieursfamilie werd, doet verondersteIlen, dat ook de timmermanaannemer Willem Springer zelf een talentvol vakman is geweest. Als bewijs hiervoor moge in het bijzonder gewezen worden op het aandeel, dat Willem Springer en Gerrit Moele Jr. als timmermansbazen hebben gehad in de herstelwerkzaamheden van de op 18 september 1822 door brand verwoeste Ronde Lutherse Kerk, welke onder leiding van de stadsarchitect Jan de Greef 17) zijn uitgevoerd. Niet aIleen belandde het fraaie model van de door hem vervaardigde kap in 1899 in het Rijksmuseum, ook de uitvoering van het werkstuk zelf werd in hun handen gelegd 18). Naar het familieverhaal verluidt zou het in de bedoeling van vader Springer gelegen hebben zijn zonen in het aannemersbedrijf op te nemen en dit in een familiezaak om te zetten. Weliswaar is de oudste zoon in de periode 1823-1826 nog als onderbaas bij de herbouw van de Ronde Lutherse Kerk ingeschakeld geweest, doch de jongere generatie Springer bezat een te sterke dynamiek en creativiteit, om zich in een ondernemingsverband met een afgebakende taakverdeling te laten inpassen. Hun verdere levensloop heeft de juistheid van hun keuze volledig bewezen.
Bronnen en aantekeningen:.
11) Hendrik Dutzen, omstreeks 1744 geboren te Langwarden, een kustplaatsje in het uiterste Noorden van Oldenburg,treedt op 8 mei 1774.
te Amsterdam in het huwelijk met de bijna tien jaar jongere Beertje Matthijsen (ondertrouw Amsterdam 22 april 1774 DTB 747, pagina.
476). In de poorterboeken zoeken wij zijn naam tevergeefs. Het feit echter, dat hij in het bezit gesteld werd van het diploma van het op.
14 maart 1795 opgerichte Zeemanscollege,doet veronderstellen, dat.
hij van origine varensgezelwas.
12) AmsterdamDTB no. 650, pagina 358.
13) Gemeente-Archief Amsterdam: Register.
.van kwijtscheldingen 1809 no. 50.
14) Idem: Register van kwijtscheldingen 1809 no. 189.
15) Notarieel Archief Amsterdam no. 20278, akte no. 88.
16) Paulus Josephus Gabriel (1785-1833), schilder en beeldhouwer. Zie voor hem Thieme-Becker: "Allgemeines Lexikon der bildenden Künstler" deel 13 (Leipzig 1920), pagina 17. Sinds 1820 was hij Directeur voor de Beeldhouwkunst van de Koninklijke Akademie van Beeldende Kunsten. In de Amsterdamsche Courant van 2 januari.
1834 no. 2 verscheen een kort In Memoriam.
17) Jan de Greef (1784-1834), architect. Zie voor hem Thieme-Becker, deel 14 (1921) pagina 564 en het Biografisch woordenboek der Nederlanden van A.J. van der Aa, deel 8, pagina 389. De Greef verwierf onder meer bekendheid door het verbouwen van het lustslot Soestdijk en het Koninklijk Paleis aan het Noordeinde in Den Haag. Op 31 mei 1820 werd hij aangesteld tot Stadsarchitect van Amsterdam als opvolger van Abraham van der Hart.
18) Zie W. J. Kooiman: "De ronde Luthersche Kerk te Amsterdam" (Amsterdam 1941), pagina's 148 t/m 151.

otr. te Amsterdam [nh] op 6 mei 1803
met

Maria Elisabeth Doetzen, dr. van Hendrik Doetzen en Beertje Matthijsen,
ged. EL te Amsterdam [nh] op 30 mrt 1777 (getuigen: Hendrik Steur en Metje Matthijsen),
ovl. te Amsterdam [nh] op 16 jan 1848.

Opmerkingen Maria Elisabeth Doetzen.

Bron: CBG coll. fam. adv. Springer tot 1970,. blz. 3


Uit dit huwelijk 9 kinderen:

 naamgeb.plaatsovl.plaatsoudrelatiekinderen
Engeltje*1804 Amsterdam [nh] †1873 Amsterdam [nh] 68
Hendrik*1805 Amsterdam [nh] †1867 Amsterdam [nh] 62
Elizabeth*1806 Amsterdam [nh]    
Magdalena*1809 Amsterdam [nh] †1876 Amsterdam [nh] 66
Femma*1811 Amsterdam [nh] †1855 Soerabaja Ned Indië [ni] 43
Jan*1813 Amsterdam [nh] †1891 Amsterdam [nh] 7811 
Willem*1815 Amsterdam [nh] †1907 Amsterdam [nh] 91
Cornelis*1817 Amsterdam [nh] †1891 Hilversum [nh] 73
Dirk*1820 Amsterdam [nh] †1850 Batavia [ja, Indonesië] 30


Dossier:


Maria Elisabeth Doetzen
in
Kwartierstaat van Hendrik Herman ten Cate
Parenteel van Theunis ten Cate.

Maria Elisabeth Doetzen,
ged. EL te Amsterdam [nh] op 30 mrt 1777 (getuigen: Hendrik Steur en Metje Matthijsen),
ovl. te Amsterdam [nh] op 16 jan 1848.

Opmerkingen Maria Elisabeth Doetzen.

Bron: CBG coll. fam. adv. Springer tot 1970,. blz. 3


otr. te Amsterdam [nh] op 6 mei 1803
met

Willem Springer, zn. van Jan Springer (mr. timmerman) en Engeltje Pieters,
ged. EL te Amsterdam [nh] op 31 mei 1778 door Ds. Jan Hendrik Vorstius (GA A'dam: 261 p. 168 (folio 110v) nr. 8) (getuigen: Willem Springer en Jannetje Bierdrager),
timmerman, houtkoper (1817), aannemer van publieke bouwkundige werken,
ovl. te Amsterdam [nh] 2e Weteringdwarsstraat K 2 Brt RB Nr. 294 op 21 okt 1857.

Opmerkingen Willem Springer.

Bron: Stadsarchief Amsterdam
DTB 650, p.358
Huwelijksintekeningen van de KERK
Datum: 06-05-1803
Willem Springer en Maria Elisabeth Doetzen


Bron: Stadsarchief Amsterdam
BS Overl. Reg. 6 fol. 35
Akte datum: 24-10-1857
Overl.: Willem Springer wedr. van Mari Elisabeth Doetzen
Overl. datum: 21-10-1857

Bron: Kamper Almanak 1968.
De familie Springer en haar relatie tot Kampen.
Dr. J.H. A. Ringeling.
par. 2.
Willem Springer (1778-1857) en zijn drie oudste zonen. Vormde de kroniek van de familie Springer tot nog toe de wat eentonige geschiedenis van een gesloten en gedegen geslacht van gildebroeders uit de houtverwerkende bedrijfstak, met Willem Springer komt er meer relief in het beroepspatroon en breekt de vonk der genialiteit zich baan, die zich in de volgende generaties nog sterker zal manifesteren.
Op 29 mei 1803 treedt Willem Springer te Amsterdam in de Oude Lutherse Kerk in het huwelijk met Maria Elisabeth Doetzen (1777-1848), de oudste dochter van Hendrik Doetzen en Beertje Matthijsen 11).
Vermoedelijk is Hendrik Doetzen op dit tijdstip reeds overIeden; de bruid, die in de Vinkenstraat bij de Prinsengracht woont laat zich althans bij de ondertrouw op 6 mei 1803 12) door haar moeder assisteren. Op 21 maart 1804 ontvangt Willem Springer zijn poorterbrief als timmerman. Kennelijk moet het hem in zijn bedrijf wel voor de wind zijn gegaan, want op 20 januari 1809 weet hij de panden Spui no. 2 en no. 3 op de hoek van de Boommarkt, waar thans in een helaas omstreeks de eeuwwisseling hemieuwd complex de Athenaeum Boekhandel Spui 14-16 is gevestigd, voor een bedrag van f 4075,- van het Rooms Katholiek Oud Armenhuis in eigendom te verkrijgen 13). Daarnevens koopt hij op 15 mei 1809 van het echtpaar Dirk Heyting en Geertruy Brest een loods op de Baangracht tussen Reguliers- en Vijzelgracht voor de somma van f 800,- 14). Tot 27 maart 1848 zijn bovenvermelde panden in het bezit van de familie Springer gebleven, op welke datum zij in het Oude Zijds Heerenlogement publiek verkocht zijn. Voordien is Willem Springer echter reeds naar elders verhuisd. Wij signaleren zulks in het Algemeen Adresboek of Naamregister van de notabelste inwoners der stad Amsterdam voor het jaar 1839-1840, uitgegeven bij R. Stemvers, waar wij hem op pagina 241 als timmerman vermeld vinden. Op het adres Leidsegracht no. 6618 tussen Prinsengracht en Baangracht, welk pand na 1875 in Leidsegracht no. 90 vernummerd is. Aangezien echter noch het Archief noch de Universiteitsbibliotheek der hoofdstad over een aaneensluitende reeks adresboekjes, handelsalmanakken en naamregisters uit deze periode de beschikking heeft, blijken wij in dezen enkele jaren achter de feiten aan te lopen, want Willem Springer is reeds sedert 1834 officieel eigenaar van het hierboven vermelde pand benevens van een daarachter gelegen pakhuis in de Raamstraat. Op 14 april 1834 weet makelaar Anthonius Bemardus Zuure op de veiling in het Oude Zijds Heerenlogement dit complex voor de somma van f 3750,- voor hem te kopen; de overdracht zelf vindt plaats op 2 mei 1834 ten overstaan van notaris Mr. Pieter Lijndrajer Jr. 15).
Woonhuis en werkplaats zijn afkomstig uit de nalatenschap van de op 31 december 1833 overleden stadsbeeldhouwer Paulus Josephus Gabriel 16). Tot 27 april 1846 blijft deze behuizing in het bezit van de familie Springer; dan wordt het opnieuw in het Oude Zijds Heerenlogement geveild. Na een werkzaam leven verhuist Willem Springer naar het huidige pand Kerkstraat 62 bij de Leidsestraat, waar hem op 17 januari 1848 zijn echtgenote Maria Elisabeth Doetzen ontvalt. Zijn laatste levensdagen slijt hij in het gezin van zijn zoon Comelis, waar hij op 21 oktober 1857 overlijdt. Het feit, dat van zijn vijf zonen - in totaal bezat hij tien kinderen - er drie een uitgesproken artistieke begaafdheid bezaten, een vierde zich tot een gedegen mathematicus ontplooide en stamvader van een ingenieursfamilie werd, doet verondersteIlen, dat ook de timmermanaannemer Willem Springer zelf een talentvol vakman is geweest. Als bewijs hiervoor moge in het bijzonder gewezen worden op het aandeel, dat Willem Springer en Gerrit Moele Jr. als timmermansbazen hebben gehad in de herstelwerkzaamheden van de op 18 september 1822 door brand verwoeste Ronde Lutherse Kerk, welke onder leiding van de stadsarchitect Jan de Greef 17) zijn uitgevoerd. Niet aIleen belandde het fraaie model van de door hem vervaardigde kap in 1899 in het Rijksmuseum, ook de uitvoering van het werkstuk zelf werd in hun handen gelegd 18). Naar het familieverhaal verluidt zou het in de bedoeling van vader Springer gelegen hebben zijn zonen in het aannemersbedrijf op te nemen en dit in een familiezaak om te zetten. Weliswaar is de oudste zoon in de periode 1823-1826 nog als onderbaas bij de herbouw van de Ronde Lutherse Kerk ingeschakeld geweest, doch de jongere generatie Springer bezat een te sterke dynamiek en creativiteit, om zich in een ondernemingsverband met een afgebakende taakverdeling te laten inpassen. Hun verdere levensloop heeft de juistheid van hun keuze volledig bewezen.
Bronnen en aantekeningen:.
11) Hendrik Dutzen, omstreeks 1744 geboren te Langwarden, een kustplaatsje in het uiterste Noorden van Oldenburg,treedt op 8 mei 1774.
te Amsterdam in het huwelijk met de bijna tien jaar jongere Beertje Matthijsen (ondertrouw Amsterdam 22 april 1774 DTB 747, pagina.
476). In de poorterboeken zoeken wij zijn naam tevergeefs. Het feit echter, dat hij in het bezit gesteld werd van het diploma van het op.
14 maart 1795 opgerichte Zeemanscollege,doet veronderstellen, dat.
hij van origine varensgezelwas.
12) AmsterdamDTB no. 650, pagina 358.
13) Gemeente-Archief Amsterdam: Register.
.van kwijtscheldingen 1809 no. 50.
14) Idem: Register van kwijtscheldingen 1809 no. 189.
15) Notarieel Archief Amsterdam no. 20278, akte no. 88.
16) Paulus Josephus Gabriel (1785-1833), schilder en beeldhouwer. Zie voor hem Thieme-Becker: "Allgemeines Lexikon der bildenden Künstler" deel 13 (Leipzig 1920), pagina 17. Sinds 1820 was hij Directeur voor de Beeldhouwkunst van de Koninklijke Akademie van Beeldende Kunsten. In de Amsterdamsche Courant van 2 januari.
1834 no. 2 verscheen een kort In Memoriam.
17) Jan de Greef (1784-1834), architect. Zie voor hem Thieme-Becker, deel 14 (1921) pagina 564 en het Biografisch woordenboek der Nederlanden van A.J. van der Aa, deel 8, pagina 389. De Greef verwierf onder meer bekendheid door het verbouwen van het lustslot Soestdijk en het Koninklijk Paleis aan het Noordeinde in Den Haag. Op 31 mei 1820 werd hij aangesteld tot Stadsarchitect van Amsterdam als opvolger van Abraham van der Hart.
18) Zie W. J. Kooiman: "De ronde Luthersche Kerk te Amsterdam" (Amsterdam 1941), pagina's 148 t/m 151.

Uit dit huwelijk 9 kinderen:

 naamgeb.plaatsovl.plaatsoudrelatiekinderen
Engeltje*1804 Amsterdam [nh] †1873 Amsterdam [nh] 68
Hendrik*1805 Amsterdam [nh] †1867 Amsterdam [nh] 62
Elizabeth*1806 Amsterdam [nh]    
Magdalena*1809 Amsterdam [nh] †1876 Amsterdam [nh] 66
Femma*1811 Amsterdam [nh] †1855 Soerabaja Ned Indië [ni] 43
Jan*1813 Amsterdam [nh] †1891 Amsterdam [nh] 7811 
Willem*1815 Amsterdam [nh] †1907 Amsterdam [nh] 91
Cornelis*1817 Amsterdam [nh] †1891 Hilversum [nh] 73
Dirk*1820 Amsterdam [nh] †1850 Batavia [ja, Indonesië] 30


Dossier:


Hendrik Gerhard ten Cate Stülen
in
Parenteel van Theunis ten Cate.

Hendrik Gerhard ten Cate Stülen,
geb. te Neuenhaus [ni, Duitsland] op 12 feb 1855,
bakker.

tr. voor 1886 verder onbekend
met

Gezina Sparenberg.

Uit dit huwelijk één kind:

 naamgeb.plaatsovl.plaatsoudrelatiekinderen
Levenloos*1886 Hengelo [ov] †1886 Hengelo [ov] 0


Gezina Sparenberg
in
Parenteel van Theunis ten Cate.

Gezina Sparenberg.

tr. voor 1886 verder onbekend
met

Hendrik Gerhard ten Cate Stülen, zn. van Lucas Ernst Jacobus Stülen (koopman) en Focalina Gezina ten Cate,
geb. te Neuenhaus [ni, Duitsland] op 12 feb 1855,
bakker.

Uit dit huwelijk één kind:

 naamgeb.plaatsovl.plaatsoudrelatiekinderen
Levenloos*1886 Hengelo [ov] †1886 Hengelo [ov] 0


Levenloos kind ten Cate Stülen
Levenloos kind ten Cate Stülen,
geb. en ovl. te Hengelo [ov] op 10 mei 1886.


Egbert ten Cate
in
Parenteel van Theunis ten Cate.

Egbert ten Cate,
geb. te Almelo [ov] op 7 mei 1837,
ovl. te Almelo [ov] op 15 mei 1837.


Egbert Antony ten Cate
in
Parenteel van Theunis ten Cate.

Egbert Antony ten Cate,
geb. te Almelo [ov] op 11 dec 1835,
ovl. te Almelo [ov] op 19 apr 1836.

')}